GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİ GENEL MONTAJ BİLGİLERİ:
1- Güneş enerjisi montajı yapılırken çalışma güvenliği sağlanmalıdır. Çalışanlar emniyet kemeri yardımıyla kendisini çatı ana tahtaları gibi sabit bir parçaya bağlamalıdırlar. Ürünleri kurulum mekanına taşırken eldiven kullanılmalı ve mamullerin rüzgar vb. etkilerden dolayı aşağı düşmesine neden olacak alanlara konulmamalı gerekirse sabit bir parçaya bağlanmalıdır. Güneş enerjisi çatıya taşınması ve montajı esnasında kurulan yerin önünde insanların bulunması veya geçmesi önlenmelidir. Montaj esnasında kırılan kiremitler yenilenmeli ve atıklar çatıdan kaldırılmalıdır.
2 Güneş kolektörleri güneş enerjisinin verimliliğini doğrudan etkileyen en önemli parçasıdır. Kolektör özellik-lerinin iyi olması gerektiği gibi montajının da düzgün yapılması gerekmektedir. Güneş kolektörleri montajı yapılırken güneş ışınlarını 90 derece gibi yüksek derecelerde alacak şekilde ayarlanmalıdır. Bu bilgiler doğrultusunda:
Kurulacak olan sistem hem yazın hem de kışın kullanılması planlanıyor ise kolektör eğim açısı o bölgenin enlem açısıyla aynı olmalıdır. Eğer sistem sadece yazın kullanılması planlanıyor ise kolektör enlem açısı bölgenin enlem açısından 15 derce düşük olmalı (güneş ışınları yazın dikey geldiğinden) Eğer sistem sadece kışın kullanılması planlanıyor ise kolektör enlem açısı bölgenin enlem açısından 15 derce yüksek olmalı (güneş ışınları kışın yatay geldiğinden) ülkemiz 36-42 enlemleri arasında yer almakta ve montaj aşamasında bu değerler dikkate alınmalıdır. Bu bilgileri bir örnekle açıklamak gerekirse Ankara da yapılacak bir güneş enerjisi montajında Anakara-nın enlem açısı 40 olarak kabul edersek:
Yaz kış kullanılacak sistem için güneş kolektörlerinin açısı 40 derece olmalıdır.
Sadece yazın kullanılacak sistemler için güneş kolektörlerinin açışı 40-15=25 derece olmalıdır.
Sadece kışın kullanılacak sistemler için güneş kolektörlerinin açışı 40+15=65 derece olmalıdır.
3- Güneş kolektörlerinin sağlıklı olarak çalışabilmesi için yönünün güneye bakması gerekmektedir. Ayrıca kuru-lacak alanın diğer güneş kolektörleri, ağaç ve bina gibi nedenlerden dolayı gölgelenmeyecek bir alana yerleşmesine dikkat edilmelidir. Sistem sehpası kurulmaya başlanmadan önce pusula yardımıyla yön ve gölge hesapları yapılmalıdır.
4-Güneş enerjisi depoları güneşten üretilen sıcak suları depolayarak istenildiğinde kullanılmasını sağlar. Ortak tesisatlarla farklı birçok ısıtıcı kullanılıyor ise bu depolanan sıcak suyun farklı ısıtıcılardan sıcaklık alışverişinde bulunması veya basınçsız sistemlerde su taşması olabilir.
Güneş enerjisi kurulacak olan yerde eğer şofben, termosifon, banyo kazanı gibi farklı bir ısıtıcıda kullanılıyor ise kullanım sularının birbirine karışmaması ve güneş enerjisinin taşmaması için güneş enerjisi sıcak su dönüşüne çek valf konulmalıdır. Ayrıca her bir farklı ısıtıcının giriş (soğuk) ve çıkış (sıcak) borularına sistem kullanılmadığında kapatılmak üzere vana yerleştirilmelidir. Eğer vana ile kapatılmaz ve çek valf konulmaz ise Basınçsız şamandıralı sistemlerde su basıncı yükseklik farkına bağlı olarak çalıştığından ve şehir şebeke basıncının yüksek olmasından dolayı şebekede bulunan soğuk su diğer ısıtıcıdan direk geçiş yaparak güneş enerjisi deposunun sıcak su kısmına dolacak ve suyu soğutarak deponun tahliyesinden taşma yapacaktır.
5- Güneş enerji sistemleri genelde çatı üzerine veya düz dam üzerine montajı yapılmaktadır. dolayısıyla dış hava koşullarının yıpratıcı etkisine maruz kalmaktadır. Kurulacak olan sistemin sağlam ve bina statiğine uygun olması gerekmektedir.
Eğer kurulacak alan çatılı bir alan ise sistem ayakları mutlaka çatı içerisine indirilmeli. Güvenlik ve sağlamlık açısından sehpa bacakları kelepçeler vasıtasıyla çatı ana tahtalarına vida yardımıyla monte edilmelidir. Böylece beton zemine basan teleskopik ayaklar sayesinde sistem ağırlığı alınmakta ve kelepçe yardımıyla çatı ana tahtalarına bağlanan ayaklarla sistem sarsıntısı önlenmektedir.
Eğer kurulacak alan düz zemin veya düz dam üzerine ise sehpa ayaklarına papuçlar yapılmalı ve papuçlar zemine tam olarak basması sağlanmalı ve zemine dübeller yardımıyla sabitlenmelidir.
6- Sistemin düzenli olarak çalışabilmesi için kurulan sehpa düzeneğinin sistem çalışmasını kolaylaştırıcı özellikte olmalıdır. Sehpa montajı yapılırken özellikle doğal sirkülasyonlu sistemlerde deponun yerleştirileceği kısmın terazide olması gerekmektedir. Ayrıca sirkülasyonu kolaylaştırmak maksadıyla kolektör ve depo arasındaki yükseklik farkı 10-20 cm arasında olmalı, kolektör ile depo arasındaki bağlantı borusu direk olarak yükselmeli ve kolektörün sıcak çıkış olarak belirtilen depoya girişinin yapıldığı kısım diğer taraftan yaklaşık 5 cm yüksekte olmalıdır. Böylece doğal sirkülasyonla (ısınan antifrizli suyun yükselmesi) daha kolay sirkülasyonun sağlanmış olacaktır.
7- Doğal sirkülasyon yoluyla çalışan güneş enerjilerinde kolektör içerisinde ısınan antifrizli su depo içerisindeki ısıtma haznesine girecek ve deponun içindeki suyu ısıtacaktır. Sirkülasyonun kolay olabilmesi için kolektör adedine göre doğru boru çapları ve düzgün tesisat çekilmelidir. Kolektör ve depo arasında kullanılan tesisat malzemeleri en az ¾ olmalı ve oldukça az dirsek konulmalıdır. Kullanılan her bir dirseğin veya bağlantı parçasının antifrizli su sirkülasyonunu zorlaştırdığı unutulmamalıdır.
8- Kullanılacak olan sistemlerde şamandıra yardımıyla veya direk olarak şebeke suyu depoya doldurulur. Sistemin düzenli ve sağlıklı çalışması için soğuk su girişini bir vana yardımıyla ayırmalı ve bu vana çok açılmamalıdır. Eğer kurulacak olan sistem boyler (direk olarak depoya soğuk su girişi yapan) ise giriş önüne mutlaka dönüşü engelleyici çek valf konulmalıdır. Bütün ürünlerde soğuk su çıkışına şebekeden gelen pislikleri tutması için süzgeç yerleştirilmelidir. Şamandıra ile çalışan sistemlerin montajında şamandıranın yönü ve yüksekliği düzgün ayarlanmalıdır.
9- Şamandıralı sistemler çalışma anında kullanım hatası, şamandıra arızası vb. gibi nedenlerden dolayı taşma yapabilir. Bu gibi durumlarda su taşmasının sisteme zarar vermesini engellemek maksadıyla tahliye borusu yapılmak-tadır. Tahliye borusu ek bir su hortumu yardımıyla çatının oluklarına yönlendiril-melidir.
10- Sirkülasyonun düzenli olarak yapılabilmesi için kolektör içerisine doldurulan antifrizli su yavaş ve düzenli doldurulmalı, işlem bitiminde havası alınmalıdır.
11- Güneş kolektörleri birbirine seri bağlantılı (kolektör çıkışlarından birbirine geçişli) olarak bağlandığında 4 kolektör den fazla bağlanılmamalıdır. Fazladan bağlanan kolektörlerin veriminden tam olarak faydalanılamaz. dörderli bağlanmış olan kolektörler uygun toplayıcı borulara bağlanılmalıdır. Kolektörler birbirine parelel ( kolektör çıkışından başka bir taşıcıya geçişli) bağlandığında istenildiği kadar kolektör bağlanabilir. Toplama borusunun uygun olmasına dikkat edilmelidir. Boru çapı belirlenirken dolaşacak antifrizli su kapasitesine göre belirlenmelidir.
12- parelel ( kolektör çıkışından başka bir taşıcıya geçişli) bağlantılarda kolektörden toplayıcı boruya geçişte kullanılan fitings malzemeleri eşit çapta ve uzunlukta olmalı ve böylece pompanın kolektörlere eşit basınç uygulaması sağlanmış olur.
13- Güneş enerji sistemleri çatı üzerine kurulduğunda ayaklarda oluşabilecek su sızıntılarına karşı önlem alınmalıdır. Ayaklara oluk sacı, conta vb. parçalar yerleştirilmelidir.
14- Güneş enerjisi takıldığı anda sistemin antifrizi yeterli ölçüde mutlaka konulmalıdır.
Antifrizin doldurulması için kışın beklenmesi veya don olmaz gibi düşünülmemeli yıllara göre en düşük sıcaklık ortalamaları baz alınıp antifrizli su karışımı hesaplanarak kolektörler doldurulmalıdır.
15- Sistemde kullanılan boruların tamamı uygun izolasyon malzemeleri ile dış etkilerden korumak için izole edilmelidir. Çatı üstü için; boru üzeri fleks, fleks üzeri su almasını engelleyici kaplama veya boru üzeri camyünü, camyünü üzeri su almasını engelleyici kaplama. Çatı altı için; boru üzeri fleks veya camyünü kullanılmalıdır.
16- Sistemdeki basınç düşümlerini azaltmak ve borularda hava kalmasını engellemek için, çatı içerisinde kullanılacak olan tesisat boruları depodan kullanım alanı giriş noktasına kadar azalan eğimde döşenmelidir.
KULLANMA SICAK SUYU ENERJİ İHTİYACI:
Çeşitli amaçlar için kullanılan sıcak su miktarı değişik kültürler için farklılık göstermekte,hayat standardı yükseldikçe sıcak su kullanma miktarıda artmaktadır.Gelişimiş ülkelerde,ailenin bütün fertleri günde en az bir defa duş yaptığı halde,az gelişmiş ülkelerde haftada bir yada iki duş yeterli görülebbilmektedir..Kişilerin kültür seviyeaside sıcak su kullanımında etkili olabilmektedir.
Bir konutta sıcak su kullanımı çamaşır ve bulaşık yıkama,banyo yada duş alma,el-yüz yıkama vb amaçlala olmaktadır.Kişilerin değişik amaçlarla kullandığı sıcak su miktarları yaklaşık olarak aşağıda verilmiştir.
Sıcak su kullanma amacı Sıcak su miktarı(lt)
Duş alma 40
Banyo yapma 100
Makine ile çamaşır yıkama 60
Traş,el-yüz yıkama 2
Çamaşır yıkama için harcanan sıcak su miktarı bir kişiye ait olmayıp bütün aile fertleri içindir.Bunedenle çamaşır yıkama için günde kişi başına 20 lt sıcak su kabul edilebilir.Diğer ihtiyaçlarda dikkate alınırsa günlük sıcak su miktarı 100 lt/gün kişi yeterli sayılabilir.
İnsan vücudu 40 C sıcaklıktaki suya dayanabilir.Yıkanma maksadı ile daha sıcak su kullanılmaz.Güneşli ısıtıcılarda su sıcaklığı daha yüksek olur.40 C deki sıcak su,güneşli ısıtıcıdan sağlanan sı ile soğuk suyun karıştırılmasında elde dilir.Konutlarda yüksek sıcaklıktaki su pek gerekmemektedir.Bu nedenle bitin kullanımlar için su sıcaklığını 40 C kabul etmek yanlış sayılmaz.
Kullanma Sıcak Suyu Enerji ihtiyacı aşağıdaki eşitlikten bulunabilir.
Qss=GxCxt kcal/gün
Qss-Suyun ısıtılması için gerekli ısı enerjisi miktarı kcal/gün
G-ısıtılacak Su miktarı
C-Suyun ısınma ısısı kcal/kgC - 1 alınabilir
t-suyun ısıtılamadn önceki sıcaklığı ile ısıtıldıktan sonraki sıcaklığı arasındaki fark C
Kişi başına günlük sıcak su ihtiyacı 100 litre olarak belirtilmişti,Şebeke suyu sıcaklığı 10 C,kullanma suyu sıcaklığı 40 C alınırsa 100 litre suyun ısıtılması için gerekli enerji ihtiyacı;
Qss=100x1x(40-10)=3000 kcal/kişi
Yıllık sıcak su enerji ihtiyacı:
Qss=3000x365=1095000 kcal/kişi.yıl
Bu ısı miktarının kömür,odun,gazyağı,elektrik,fuel-oil,vb. yakıtlarla sağlanması istenildiğinde ve ilk yatırım masrafları gözönüne alındığında güneş enerjili sıcak su sisteminin en ekonomik sistem olduğu görülebilir.
Diğer taraftan enerji tasarrufuna yönelik gayretler sıcak su kullanımındada gösterilmeli,sıcak su kullanımı mümkünse azaltılmalı yada ekonomik bir şekilde kullanılmalıdır.
SICAK SU KULLANIMINI AZALTMANIN YOLLARI:
AKDENİZ TİPİ SİSTEMLERİN MUHTEMEL ARIZA ve ÇÖZÜMLERİ:
|
ARIZA |
SEBEP |
ÇÖZÜM |
|
Güneş Enerjisi Taşma Yapıyorsa? |
Şamandıra topu takılı kalmış, şamandıraya pislik gelmiş veya kireçleme yapmıştır. | Depo üst kapağını açarak Şamandırayı hafifçe aşağı yukarı hareket ettiriniz gerekirse söküp temizleyiniz. |
| Şamandıra kolu kırılmış, contası yıpranmış veya şamandıra topu su almıştır. | Depo üst kapağını açarak şamandırayı kontrol edin gerekirse sökerek yenileyiniz. | |
| Şofben termosifon vb. gibi bir aletin vanaları açık konumdadır. | Isıtıcı sistemlere ait vanaları kontrol ederek kapatın. Güneş enerji sistemleri açıkken diğer ısıtıcıların vanası kapalı olmalıdır. | |
| Diğer ısıtıcılara ait vanalar sağlam çalışmıyor ve suyu kapatmıyordur | Vanaları kontrol ederek gerekirse yenileyiniz. | |
|
Güneş Enerjisi kullanıldığında Taşma Yapıyorsa? |
Tesisatta kullanılan batarya süzgeçleri tıkanmış veya batarya basınçla çalışacak tarzdadır |
Bataryaya ait musluk başındaki süzgeçleri kontrol ediniz. |
|
Hava şartları uygun olduğu halde sistem ısıtmıyor ya da yeterli sıcaklığı bulmuyorsa |
Kolektörlerin üzerine bina, ağaç gibi nesnelere ait gölgeler düşüyordur. | Gölge yapan nesneleri uzaklaştırın ya da servise bildirerek sistemin yerini değiştiriniz. |
| Sistemde bulunan antifrizli su eksilmiştir. | Antifrizli suyu kontrol ederek eksilmişse tamamlayın | |
| Güneş enerjisi sisteminde hava vardır. veya sirkülasyon yapmıyordur. | Kolektörlere ait olan üst tapaları hafif gevşeterek havanın boşalmasını sağlayınız. | |
| Kolektör camlarının üzeri biriken toz veya kirlerle kaplanmıştır | Cam üzerindeki toz veya kirleri dikkatlice temizleyiniz | |
|
Güneş enerjisinde sıcak su hiç akmıyorsa? |
Güneş enerjisi vanaları kapalı konumdadır | Güneş enerjisine ait vanaları kontrol ederek açık olmasını sağlayınız. |
| Şamandıra içersine pislik gelmiştir. Şebeke basıncı düşüktür. | Güneş enerjisine ait vanaları kontrol ederek açık olmasını sağlayınız. | |
| Sisteme şehir şebeke basıncı düşük olduğundan çıkmıyordur. | Şebeke basıncını düzenli akışını bekleyiniz. | |
| Sisteme ait kullanılan çek valf takılı kalmıştır | Çek valfı kontrol ediniz. | |
| Soğuklardan dolayı güneş enerjisi tesisatı boruları donmuştur | Çözülmesini bekleyiniz. | |
| Sistem içerisindeki soğuk sudan sıcak suya geçiş borusunu kireç tıkamıştır | Yetkili servise bildirerek sistem içerisindeki kireçlenmiş boruyu temizletiniz. | |
|
Sıcak su hızla soğuyor veya sabah saatlerine sıcak su kalmıyorsa? |
Sıcak su tüketimi yüksek oranda akşam tüketiliyor sabaha su kalmıyordur. | Sıcak su kullanım sürelerini gündüz saatlerine yayın veya tüketimi doğru yapınız. |
| Tesisatta bulunan başka bir ısıtıcıya ait vanalar görevini yapmayarak su kaçırıyordur | Diğer ısıtıcıların vanalarını kontrol ederek gerekirse yenileyiniz |
BASINÇLI TİP SİSTEMLERİN MUHTEMEL ARIZA ve ÇÖZÜMLERİ:
|
ARIZA |
SEBEP |
ÇÖZÜM |
|
Hava şartları uygun olduğu halde sistem ısıtmıyor yada yeterli sıcaklığı bulmuyorsa? | ||
| Kolektörlerin üzerine bina, ağaç gibi nesnelere ait gölgeler düşüyordur. | Gölge yapan nesneleri uzaklaştırın ya da servise bildirerek sistemin yerini değiştiriniz. | |
| Güneş enerjisi sisteminde hava vardır. veya sirkülasyon yapmıyordur | Rekorları hafif gevşeterek havasını alınız. | |
| Sistemde bulunan antifrizli su eksilmiştir. | Antifrizli suyu kontrol ederek eksilmişse tamamlayınız. | |
| Kolektör camlarının üzeri biriken toz veya kirlerle kaplanmıştır. | Cam üzerindeki toz veya kirleri dikkatlice temizleyiniz | |
|
Güneş enerjisinde sıcak su hiç akmıyorsa? |
Güneş enerjisi vanaları kapalı konumdadır | Şebeke suyunun basıncının normal duruma gelmesini bekleyiniz. Veya hidrofor bağlatınız. |
| Sisteme şehir şebeke basıncı düşük olduğundan çıkmıyordur. | Şofben ve banyo kazan v.b.gibi bağlı olunan ısıtıcıların vanaları kapatınız. | |
| Şofben ve banyo kazan v.b.gibi bağlı olunan ısıtıcıların vanaları açık olabilir. | Vanaları kontrol ediniz. Veya tamamen yenileyiniz. | |
| Soğuklardan dolayı güneş enerjisi tesisatı boruları donmuştur. | Yetkili servis bildirerek boruları açtırın |
